برش چینه شناسی پرمین - تریاس در ناحیه اسفه در 15 کیلومتری شمال خاور شهرضا و 65 کیلومتری جنوب اصفهان قرارگرفته است. هدف از این مقاله، بررسی سنگ چینه نگاری، زیست چینه ای و چگونگی وضع قرارگرفتن مرزهای پرمین - تریاس و همچنین سن زمین شناسی آنها است. در بررسی زیست چینه ای این برش وجود فسیل های شاخص از Fusulinidae که دارای کیفیت بالایی نسبت به جاهای دیگرند دیده شده است. به طور مثالVerbeekina verbeeki ،Sumatrina annae ،Afghanella schencki ،Yangchienia iniqua ، Eoparafusulina shengi. در این بررسی سن عضو 3 سازند سورمق به دلیل فسیل های شاخص آن به Julfian زیرین نسبت داده شد و همچنین تغییرات سنگ شناسی که در رسوبات همردیف سازند همبست در برش اسفه وجود دارد، پیشنهاد سازند شهرضا را لازم می دارد.

در این پژوهش، ردیف های سنگ آهکی، شیلی و مارنی خاکستری، سبز، قرمز و کرم رنگ سازندهای جلفا، علی باشی و ابتدای سازند الیکا در برش زال، شمال باختر ایران، به ضخامت مجموع 67.20 متر از دیدگاه زیست چینه نگاری بر اساس کنودونت ها بررسی شده اند. این مطالعه به شناسایی 27 گونه و 4 زیرگونه متعلق به 5 جنس از کنودونت ها انجامیده ضمن این که یک زیرگونه پیشنهادی جدید به نام Clarkina leveni zalensis n. sub sp. نیز تشریح گردیده است. همچنین تعداد 18 بیوزون کنودونتی مختلف که موید سن ووچیاپینگین تا گریسباخین پیشین هستند، در این برش شناسایی شده اند.از این میان تعداد 5 بیوزون متعلق به زمان ووچیاپینگین، 10 بیوزون متعلق به زمان چانگزینگین و 3 بیوزون هم متعلق به زمان گریسباخین هستند، ضمن این که همچون دیگر برش های چینه شناسی منطقه کوه های علی باشی، افق انقراض انتهای پرمین در سطح بالایی آخرین لایه سنگ آهک های حاوی Paratirolites قرار گرفته است. بر این اساس، مرز ووچیاپینگین چانگزینگین در گذر سازند جلفا به سازند علی باشی قرار گرفته و گذر پرمین تریاس (چانگزینگین گریسباخین) در فاصله +0.9 متری از سطح بالایی افق انقراض و درون سنگ آهک های خاکستری رنگ ابتدایی سازند الیکا جای دارد. برخلاف برخی نوشته های اخیر و با توجه به حضور دو بیوزون کنودونتی Clarkina meishanensis – Hindeodus praeparvus As. Zone و Merrillina ultima – Stepanovites ?mostleri As. Zone در عضو کاملا دریایی ارس و بخش های کربناته ابتدای سازند الیکا و نیز حضور بازوپایان کوچک اورتوتتید، شکم پایان بلروفونتید کوچک و نیز حضور فراوان استراکودهای Bairdiidae در این عضو شیلی و همچنین مطالعات ژئوشیمیایی و ایزوتوپی متعدد پیشین، مرز سازندهای علی باشی و الیکا کاملا پیوسته است.

با رویداد حادثه انقراض و محدود شدن فعالیت کارخانه آهک سازی در پرمین بالایی و با بحرانی شدن شرایط رسوب گذاری دریایی، رسوبات ابتدای تریاس غالبا به صورت آهک غیراسکلتی و به شکل نهشته های میکروبی و بلورهای بادبزنی کربنات کلسیم در بستر دریا گسترش یافته اند. این رسوبات غالبا در مناطق کم عمق سکوهای کربناتی نزدیک به استوا، که شرایط فیزیکو شیمیایی برای رشد آنها فراهم بوده است، نهشته شده اند. مقطع شهرضا در جنوب اصفهان، یکی از مقاطع شاخص پرمین - تریاس است که رسوب گذاری پیوسته را در آن زمان ثبت کرده است. افزون بر این، رسوبات تریاس زیرین در این ناحیه، غیرعادی بودن شرایط رسوب گذاری و ترکیب شیمیایی آب دریا را نشان می دهد. رشد بلورهای آراگونیت به صورت رشته ای و در مجموعه های گنبدی تا لایه ای از شواهد رسوب گذاری در شرایط انقراض عظیم مرز پرمین - تریاس، و درنتیجه اثر عواملی هستند که تغییراتی در آب اقیانوس ها به وجود آورده اند. این بلورها به صورت بادبزنی و در اندازه های بزرگ به صورت مستقیم از آب دریا رشد کرده و پشته هایی را تشکیل داده اند. شواهد به دست آمده، نشان می دهد که این ساختارها در زمانی که آب دریا از کربنات کلسیم فوق اشباع بوده است، با کانی شناسی اولیه آراگونیت رسوب کرده اند.

برش کوه باغوک در 50 کیلومتری شمال باختری شهر آباده برای اولین بار بر پایه کنودونت ها بررسی شده است. ناحیه آباده یکی از مهم ترین مناطق برای بررسی گذر رسوبات پرمین- تریاس در ایران است. با توجه به فراوانی کنودونت ها در این برش، زیست زون کنودونتی Clarkina orientalis برای پایان ووچیاپنگین (Wuchiapingian) یا جلفین و 7 زیست زون کنودونتی (1 Clarkina subcarinata، 2) Clarkina changxingensis، 3) Clarkina bachmann، 4) Clarkina nodosa، 5) Clarkina abadehensis، 6) Clarkina yeni و 7) Clarkina hauschkei و 3 واحد سنگی بدون سنگواره شاخص برای چانگزینگین (Changhsingian) یا دورآشامین و دو زیست زون کنودونتی شامل 1) Hindeodus parvus- Isarcicella staeschei و 2) Isarcicella isarcica برای قاعده تریاس، گریسباخین (ایندوئن) شناسایی شده است. با توجه به محدوده سنی به دست آمده از برش باغوک، این ناحیه با برخی نقاط جهان از جمله جنوب چین، هندوستان، آلپ، قفقاز شمالی و با محدوده هایی از ایران مانند شمال باختر ایران، آمل، شهرضا (شاهزاده سید علی اکبر) و همبست قابل مقایسه است. همچنین بر پایه مطالعات انجام شده و تکیه بر نوع سنگواره ها، از دید ژرفاسنجی و وجود ساختارهای استروماتولیت، شواهد گویای ژرفای کم حوضه در مرز پرمین- تریاس است.

نهشته های پرمین در برش سیبستان واقع در 65 کیلومتری شمال باختری تهران، از سه سازند تشکیل شده است. به ترتیب از پایین به بالا شامل 1) سازند دورود متشکل از 205 متر رسوبات سیلیسی کلاستیک به سن پرمین پیشین و نیز دارای 10 واحد سنگی است؛ 2) سازند روته متشکل از 178 متر سنگ آهک به سن اواخر پرمین پیشین (مرغابین (Murghabian)، دارای 5 واحد سنگی و 3) سازند نسن متشکل از 54 متر سنگ آهک، شیل و ماسه سنگ به سن جلفین (Julfian) پیشین و 8 واحد سنگی است. نهشته های پرمین با یک افق بوکسیت- لاتریت به سن جلفین خاتمه می یابد. این توالی توسط 28.10 متر طبقات سنگ آهک متورق خاکستری مایل به زرد سازند الیکا به دیرینگی تریاس زیرین به صورت ناپیوسته و هم شیب پوشیده می شود. با توجه به مطالعات دیرینه شناسی، تعداد سه زیست زون (biozone) از روزن بران در سازندهای روته و نسن شناسایی شده است:سازند روته: -1 زون تجمعی (Schubertella giraudi-Codonofusiella distincta assemblage zone) به سن بلورین؟- کوبرگاندین.-2 زون تجمعی (Cribrigenerina sumatruna-Langella ocarina assemblage zone) به سن مرغابین.سازند نسن:1- زون تجمعی (Paraglobivalvulina mira-Ichtyolaria assemblage zone) به سن میدین؟- جلفین.افزون بر آن، تعداد 14 جنس و گونه و یک زیرگونه از کنودونت ها شناسایی شد و نیز مطابق با زیست زون بندی (biozonation) جهانی کنودونت ها، تعداد 3 زیست زون در این برش تشخیص داده شده است:سازند روته: 1- Sweetognathus whitei biozone (پرمین پیشین). سازند الیکا: 2- Hindeodus parvus-Isarcicella isarcica biozone (تریاس پیشین).3- Pachycladina symmetrica-P. oblique assemblage zone (تریاس پیشین).

تراوایی یکی از مهم ترین پارامترهای مخزنی است که از نظر پیش بینی و تخمین نرخ تولید و شناسایی افق های مخزنی با بیشترین تولید، اهمیت زیادی دارد. معمولا این پارامتر، بر اساس آنالیز مستقیم مغزه های حفاری، اندازه گیری می شود. در چاه های بدون مغزه نیز بر حسب نوع داده های موجود، روش های متنوعی برای پیش بینی این پارامتر تاثیرگذار مخزنی ارائه شده است. در این تحقیق نیز سعی شده تا بر اساس دو رویکرد مختلف، ضمن بررسی قابلیت کاربرد این روش ها در توالی های مخزنی دالان- کنگان، ارزیابی کیفی و کمی از وضعیت تراوایی این توالی ها به عمل آید. همچنین به منظور پیش بینی تراوایی به روش کمی، رده بندی معروف ارائه شده توسط لوچیا در سال 1995 نیز مورد ارزیابی و اعمال اصلاحاتی قرار گرفت که با توجه به معیارهای افزوده شده در تعیین رده های پتروفیزیکی، تفکیک بهتری از این رده ها در توالی های دالان بالایی- کنگان، امکان پذیر گردید. در نهایت، نتایج نشان داد که روندهای تغییرات تراوایی در توالی های پرمین- تریاس، در مقایسه با مقادیر واقعی، به خوبی قابل شناسایی بوده و این روش ها نیز در این سازندها قابلیت کاربرد دارند.